یمن، موج خروشان بیداری اسلامی
55 بازدید
تاریخ ارائه : 12/4/2014 9:10:00 AM
موضوع: علوم سیاسی

یمن سرزمینی مهم در جنوبی ترن نقطه ی شبه‌جزیره‌ی عربستان و نزدیک‌ترین نقطه به قاره ی آفریقاست. باب المندب مهم‌ترین و ارزشمندترین آب راه دنیا در تملک این کشور و در حوزه ی راهبردی‌اش است. کشوری که با تمرکز بر ذخایر و امکانات داخلی می‌تواند یکی از پردرآمد ترین کشور حوزه ی شبهه جزیره ی عربستان باشد، اما برخلاف انتظار، فساد گسترده و پیچیده ی دولت‌های وابسته به رژیم آل سعود به ویژه دولت علی عبدالله صالح این کشور را از رشد اقتصادی و اجتماعی عقب راند و سبب شد تا یمن کشوری وابسته چه از لحاظ سیاست خارجی و چه از لحاظ اقتصادی به محور وهابی – آمریکایی باشد. بر این اساس نوشتار ذیل به بررسی اوضاع چند وقت اخیر یمن می‌پردازد و مسائل اخیر را بررسی می‌کند.

پس از قیام میلیونی قبایل یمنی و ایجاد موج بیداری اسلامی در سال ۲۰۱۰ در یمن، علی عبدالله صالح دیکتاتور یمن مجبور به استعفا از سمت ریاست جمهوری شد. در واقع حضور ملت یمن در صحنه و عقب ننشستن از موضوع خود در حرکت مدنی خویش سبب شد تا حامیان وهابی – آمریکایی بن علی مجبور به عقب‌نشینی و در نهایت پذیرش ظاهری خواسته مردمی ملت مسلمان یمن شوند. در واقع آمریکایی‌ها و وهابیون منطقه با عقب‌نشینی ظاهری و تغییر شخص رئیس‌جمهور به دنبال جبران راهبرد خود در مصر بودند تا بتوانند انقلاب مردمی مسلمانان یمن را از مسیر اصلی خود منحرف نماید و خروش انقلابی آنان را با وعده‌های خالی خود جبران نماید؛ تا جایی که حتی  عبدریه منصور هادی رئیس‌جمهور کنونی یمن و معاون سابق دیکتاتور صالح به جای صالح به کرسی ریاست جمهوری یمن رسید. اقدامی که به شدت در انزار عمومی مردم یمن منفور و غیرقابل پذیرش بود ولی بر خلاف انتظار، گروه‌های یمنی به مطالبه ی خواسته‌های خود با استفاده از رویکردهای متفاوت اقدام نمودند تا بتوانند مافیای سیاسی حال حاضر بر دستگاه‌های امنیتی و سیاسی یمن را خشکانده و حق ملت یمن را بستانند. در همین راستا جنبش مردمی انصار الله که سیاست مدافعانِ و مطالبه گرانه ی خود نسبت به موضوع فساد مختلف دستگاه یمن را پیگیر می‌نمود به رهبری جریان و جنبش‌های مردمی یمن انتخاب شد و توانست با بسیج میلیونی مردم به مبارزه با فساد سیاسی و خلأ امنیتی حاکم در یمن فارغ آید و موانع فراوانی را در پیش گیرد. بر همین اساس، انصار الله یمن با هماهنگی گروه‌های مردمی و کمیته‌های مردمی خود  دست به اعتراض‌های طولانی و بلندمدت علیه سیاست‌های وابسته گرایانه ی جریان حاکم در یمن زد و سبب شد تا موجی از بیداری اسلامی محصور در محور وهابی  - آمریکایی، حصارهای سیاسی و امنیتی خود را شکسته و دوباره به صحنه بیاید و پیروزی دیگری را دنبال نماید.

اما این پیروزی و زدودن بخش عمده ای از کابینه ی وابسته به دیکتاتور سابق یمن بخشی از راهبرد اساسی موج جدید بیداری اسلامی یمن و جنبش انصار الله بود. در واقع انصار الله سه راهبرد سیاسی - امنیتی، فرهنگی و اقتصادی را در پیش گرفت تا بتواند اساس کشور یمن را بر استقلال و آزادی پایه‌گذاری کند که به شرح ذیل می‌باشد:

الف ) راهبرد سیاسی – امنیتی

وابستگی سران مرتجع یمنی به کشورهای حامی محور تکفیر به ویژه آل سعود کار را به جایی رساند که خطرناک‌ترین و جانی‌ترین تروریست‌های بین‌المللی تابعیتی یمنی داشته و یمن به عنوان پادگان تربیتی چنین عناصر ددمنشی به سراسر جهان معرفی شود. بر این اساس مطالبه ی امنیت و تأمین ثبات سیاسی می‌توانست به بهبود اوضاع معیشتی و اقتصادی جامعه ی یمن کمک نماید و راه و مسیر رسیدن به قله ی شکوفایی را هموا نماید. در واقع انصار الله بعد از فارغ آمدن بر مسئله ی سیاسی و بسیج مردمی و مقابله با فساد سیاسیون یمنی، مبارزه با گروه‌های تروریستی وهابی – تکفیری در جغرافیای سیاسی یمن دنبال نمود تا بتواند آرامش اجتماعی و اقتصادی یمن را بازگرداند. تشکیل کمیته‌های مردمی در قالب گروه‌های رزمی و حمله به پایگاه‌های نظامی تروریست‌های فعال در یمن بخشی از راهبرد جنبش انصار الله در چارچوب تثبیت سیاسی – امنیتی یمن به عنوان کشور مستقل و آزاد بود. بر همین اساس سید عبدالملک در سخنرانی خود به مناسبت ماه محرم و عاشورای حسینی این‌چنین بیان نمود: «کمیته‌های مردمی باید آمادگی رزمی خود را افزایش دهند، و مردم نیز باید خود را برای هر احتمالی آماده کنند. قدرت‌های منطقه و جهان که علیه مردم یمن توطئه می‌کنند، باید در سیاست‌های خود بازنگری کنند و از دشمنی با مردم یمن دست‌بردارند.» این بیان نشان می‌دهد جنبش انصار الله تا اجرای دقیق راهبرد ثبات سیاسی – امنیتی یمن رویکردهای خود را دنبال می‌کند و از هیچ تهدید هراس ندارد. هرچند در اقدامی ناجوانمردانه و دور از انتظار، برچسب‌زنی واژه ی تروریست به گروه انصار الله توسط کشورهای غربی و عربی تکفیری دنبال می‌شود، اما هیچ‌گاه سبب نشد تا پایگاه اجتماعی این جریان در یمن ریزش کند.

ب ) راهبرد اقتصادی

مهم‌ترین مشکل کشور یمن، اوضاع نامساعد اقتصادی و فسادهای کلان دولتمردان یمنی است. رشوه‌هایی که عمدتاً از دولت آل سعود دریافت می‌نماید تا همراهی و همگامی سیاسی – امنیتی این کشور را دنبال کنند. اوضاع نامساعد، بیکاری فراوان، عدم رفاه حداقلی، عدم استفاده از ظرفیت‌های داخلی و درنهایت ترس سرمایه‌گذاران خارجی از امنیت داخلی یمن سبب شد تا این کشور به شدت با فقر دست و پنجه نرم کنند و ملت مظلوم یمنی به دشواری مبتلا گردند. بر این اساس جنبش انصار الله در کنار حفظ امنیت و بازگرداند ثبات سیاسی به این کشور، تقویت امنیت اقتصادی و بهبود وضع اقتصادی را در قالب‌های مختلف دنبال می‌کنند تا به‌وسیله‌ی آن مشکلات اساسی ملت یمن حل گردد. در واقع اصلاح ساختار اداری و مبارزه با تروریست می‌تواند سهم عمده ای در بهبود اوضاع اقتصادی یمن در آینده ی نزدیک داشته باشد.

ج ) راهبرد فرهنگی

جنبش انصار الله اساساً یک جنبش مدنی و مردمی است. اساس جنبش‌های مدنی فعالیت‌های فرهنگی و قبول ایدئولوژی مشترک است. کشوری که خود را عرب اصیل دانسته و ریشه ی اساسی شجاعت را در خون خود حس می‌کند، مسئله ی شد فرهنگی و توجه به آن از اهمیت قابل‌توجهی برخوردار‌است. در واقع مسئله ی فرهنگ بود که بیداری اسلامی یمن را دو بار به نتیجه رساند و توانست پیروزی گسترده ای ایجاد کند. توجه به این مسئله یقیناً در کنار حل بحران‌های سیاسی، اقتصادی و امنیتی یمن موردقبول همه ی فعالان جنبش انصار الله است و این خود نشان از عمیق بودن این جنبش در لایه‌های مختلف اجتماعی است.    


آنچه که باید به‌عنوان نتیجه‌گیری بیان داشت، تذکر رهبری به همگان در مورد نابود نشدن و عدم حصر بیداری اسلامی است. ایشان بیداری اسلامی را ریشه‌دار در بین ملت‌های منطقه دانسته و بیداری را بصیرت ملت‌های منطقه می‌داند و به آن تأکید می‌نمایند. بر این اساس، مسئله ی یمن و اتفاقات اخیر از جد منظر قابل ارزیابی است:

  1. ملت یمن، به هوشیاری و باورپذیری ای رسیده‌اند به نام مطالبه گری و مبارزه با فساد حاکم در سیاست دولتمردان یمن و برای این هوشیاری از فدای کردن جان و مال خویش دریغ نمی‌کنند. همان‌طور که در وقایع اخیر به‌عین همگان شاهد آن بودند.
  2. برخلاف تحلیل دستگاهی غربی، جنبش یمن یک جنبش مردمی و دارای ریشه‌های اجتماعی عمیق و اصیل است و بر این اساس بود که توانست خروشی اساسی و میلیونی را ساماندهی کند و به خواسته‌های خود دست یابد.
  3. همان‌طور که رهبری معظم انقلاب فرمودند، بیداری اسلامی قابل حصر و نابودی نیست و با خون و پوست ملت‌های منطقه مخلوط گشته و ملت‌ها بیدار شدند و در بیداری و دفاع از آن جان و مال خود را فدا می‌کنند.

درنهایت باید پذیرفت، یمن به عنوان موج دوم سونامی بیدار اسلامی قابل ارزیابی و بررسی است و می‌تواند با دقت در آن به شکل‌گیری هویت جدید در منطقه را شاهد بود. لذا پیگیری مسئله ی یمن در سیاست خارجه ی جمهوری اسلامی ایران می‌تواند مدیریت موج اخیر بیداری اسلامی را در دستان خود نگه دارد و سبب نشود تا سو استفاده کنندگان با رفتاری غیراخلاقی مانع از شکل‌گیری نظم نوین جدید در منطقه شوند.  

منتشر شده در : امیر مسروری