جوان انقلابی، ستون خیمه‌گاه انقلاب
38 بازدید
تاریخ ارائه : 11/22/2014 11:07:00 AM
موضوع: علوم تربیتی

شکل‌گیری انقلاب اسلامی ایران برخلاف اغلب انقلاب‌ها که در بخشی از یک کشور و حتی گه گاه در یک شهر صورت می‌پذیرفت، نهضتی ۱۵ ساله و در تمامی سطوح و اقشار کشور بوده است. نهضتی که در آن مردم به‌عنوان رکن کین حیات جامعه تلقی می‌شود و تمامی امور مهم به انتخاب آنان صورت می‌پذیرد. بر این اساس، بیداری، هوشمندی و پویایی چنین جامعه‌ای می‌تواند نقش کلیدی در برقراری اهداف اصلی انقلاب داشته باشد. اهدافی که عدالت‌طلبی، نابودی ظلم، دفاع از مظلوم، حفظ ارزش‌های انسانی و اسلامی و درنهایت استقرار حکومت عدله بخش مهمی از آن است. لذا برای دستیابی به چنین جامعه‌ای بایستی ابزارهای مهم و کارآمد در لایه‌های مختلف اجتماعی وجود داشته تا بتوان جامعه‌ی مذکور را پیاده‌سازی نمود که مهم‌ترین آن نیروی انسانی مؤمن، معتقد و کارآمد است که در این نوشتار به بررسی آن می‌پردازد.

در هر نظام مردمی، قدرتمندی حاکمیت و کشور نیازمند تبیین دقیق موضع‌گیرها و افزایش بصیرت و آگاهی عمومی آن جامعه است. نقشی که متفکرین، تحصیل‌کردگان به‌ویژه جوانان در افزایش و یا کاهش آن ایفا می‌نمایند. به تعبیر دیگر حضور گسترده‌ی قشر تحصیل‌کرده در جامعه می‌تواند موجی از توانایی و آگاهی بخشی را وارد جریانات اجتماعی جامعه نموده و آن را به‌سوی اهداف مطروحه‌ی خود سوق دهد. درواقع پویایی و مطالبه گری یک جامعه نیازمند پویایی و مطالبه گری قشر نخبگان به‌ویژه دانشجویان است تا صیانت و حفاظت اساس جامعه یعنی مردم‌سالاری را در پی داشته باشد. بر همین اساس رهبری معظم انقلاب در دیدار خود با دانشجویان به این موضوع تأکید دارد و نقش آنان را در این زمینه مهم ارزیابی و می‌فرماید :

« بنده معتقدم که آرمان‌های انقلاب – که چهارچوب‌هایش مشخص است، بنده هم بعضی‌ها را تصریح خواهم کرد و اسم خواهم آورد – بدون نیرو و نشاط و جسارت جوانی، قابل‌تعقیب و قابل‌دسترسی نیست. نسبت شما با آرمان‌ها، این‌چنین نسبتی است. »(۱)

این بیان و برداشت شخصیتی همچون رهبری معظم انقلاب که توجه، دقت نظر و آینده‌نگری‌شان حتی در میان مخالفان انقلاب اسلامی موردپذیرش است، نشان‌دهنده‌ی هم سویی هویت اصلی جوانان یک کشور با میزان دستیابی یک کشور به اهداف مطروحه‌ی خود است. بر همین اساس، توجه به ظرفیت‌های جوان و نیز توجه به قدرت، توان و انرژی جوانان می‌تواند گره‌گشای بسیاری از مشکلات باشد. نتیجه‌ای که در هشت سال دفاع مقدس و نیز دستاوردهای بعدی انقلاب به‌ویژه در صنایع جدید و فناوری‌های مختلف، جهان شاهد آن بود.

اما سؤالی که در بسیاری از محافل علمی و تربیتی مطرح می‌شود این است که جوان مذکور و موردتوجه رهبری معظم انقلاب چه خصوصیاتی دارد و در چه قالب تعریفی‌ای گنجانده می‌شود؟ به‌بیان‌دیگر برای دستیابی به چنین نیروی متعهد و هوشمندی که شاخصه‌های مطروحه‌ی خود را داد، بایستی چه چیزهایی بررسی گردید و ملاک این شاخصه‌ها و فرآیند آن چیست؟ سؤالی که با دقت به آن و توجه دقیق به بیانات رهبری می‌تواند راهبردی درست و متقنی را پیش پای نظام اسلامی قرار دهد.لذا در بررسی بیانات رهبری کلیدواژه‌هایی همچون شجاعت، ایمان، خودباوری، آینده‌نگری، آشنایی با گذشته‌ی کشور، غوص و تفقه در باورهای دینی، رعایت تقوای الهی و درنهایت داشتن خصلت خدمت و مطالبه گری برای اهداف انقلاب به‌وفور قابل مشاهده می‌شود. کلیدواژه‌هایی که هر یک نیازمند بررسی کارشناسان می‌باشد تا بتوان برای دستیابی آن برنامه‌ریزی نمود. اما با توجه به مسئله‌ی فوق می‌توان بیان داشت که :

« جوان مؤمن انقلابی، جوانی است که ضمن توجه به تحصیل دقیق، رعایت تقوا، تخصص گرایی و کسب مهارت، همراه باروحیه‌ی شجاعت، آینده‌نگر و متکی به نصرت الهی که به‌عنوان یک اصول خود برگزیده و آن را در خدمت به جامعه و اهداف انقلاب کاربردی می‌نماید. » چنین جوانی به‌طور حتم می‌تواند جامعه را آن‌چنان سرعتی ببخشد که تمامی عقب‌ماندگی‌های گذشته‌ی خود را جبران نموده و در قله‌ی افتخار قرار گیرد.

حال با توجه به تعریف مطروحه می‌توان دستیابی به چنین جوانی را در سه سطح مسئولان، نظام تربیتی و اساتید و درنهایت دانشجویان برنامه‌ریزی کرد.

الف) مسئولان

مهم‌ترین بخشی برنامه‌ریز هر کشور مسئولان و مدیران ارشد اجرایی، تصمیم گیر یک کشور هستند. هوشمندی این مسئولان و بیداری‌شان می‌تواند گره‌گشای مسائل مختلف کشور باشد و برعکس عدم بصیرت، عدم توجه به قدرت درون و درنهایت وابسته سازی یک نظام، می‌تواند بزرگ‌ترین آفت جامعه‌های بشری را ارمغان آورده و کشور را ابزاردست ابرقدرت‌های مستکبر نماید. بر همین اساس مسئولان یک نظام بایستی به جد و هدفمند برنامه‌ریزی‌شان متکی به اهداف انقلاب و توجه به قشر مؤثر جوان باشد. قشری که آینده‌ی یک جامعه برای آنان است و قابلیت دستیابی به بزرگ‌ترین دستاوردهای بشر را دارد. در همین راستا بایستی مسئولان دو اولویت مهم را مورد برنامه‌ریزی خود قرار دهند:

  1. زمینه‌سازی و بسترسازی تربیتی در جامعه

مسئولان بایستی جامعه را مصونیت بخش و محفوظ از اغواگری بیگانگان و بدخواهان نماید. جامعه‌ای که در آن مسئولیت‌ناپذیری و اغواگری در اوج خود باشد هیچ‌وقت به هیچ هدفی نخواهد رسید و بلعکس کشور را به‌سوی افول سوق می‌دهد. لذا مسئولان و متعهدین به انقلاب اسلامی بایستی برنامه‌ریزی کمی و کیفی مسائل فرهنگی و اعتقادی را موردتوجه باید قرار دهند تا کشور بتواند در چنین بستری فرزندان انقلابی و مؤمن موردنظر خود را تربیت نماید.

  1. استفاده از نیروهای جوان و متعهد

یکی دیگر از وظایف حیاتی مسئولان در قبال جامعه، بهره‌گیری از کارکنان دلسوز و خادم است. افرادی که دغدغه‌ی اهداف نظام را داشته و آن را به‌عنوان مهم‌ترین رکن خود بپندارند. بر همین اساس نگاه مسئولان و اعتماد آنان به جوانان می‌تواند توانایی و انرژی ساختار اجرایی کشور را رشد فزاینده‌ای دهد و کشور را به‌پیش برد. اقدامی که در ابتدای نهضت امام راحل به جوان داشت و توانست انقلاب اسلامی ایران را به ثمر نشاند . لذا توجه مسئولان و مجریان کشور به این مقوله می‌تواند حائز اهمیت باشد. در همین راستا رهبری معظم انقلاب به این مسئله توجه می‌فرماید و بیان می‌دارد : « اعتقادم این است و معتقدم که جوان ها می‌توانند گره‌گشائی کنند. » (۲) به تعبیر دیگر این بیان از شخصی همچون رهبری نشان‌دهنده‌ی شناخت دقیق ایشان از توانایی و ظرفیت‌های نهان جوانان است که می‌تواند موتور محرک کشور باشد.

ب) نظام تربیتی و اساتید

نظام تربیتی در هر جامعه‌ای می‌تواند به سعادت و یا شقاوت یک کشور منجر شود. نظامی بر خواسته از اصول اصیل و هوشمند اسلام می‌تواند جامعه را به‌سوی بندگی و فلسفه‌ی خلقت یعنی عبادت خدای متعال سوق داد و بلعکس اصولی برگرفته از باورهای اغواگرایانه، سکولار و بی‌دینی جامعه را به انحطاطی کشاند که غرب سالیان دراز مبتلابه آن است. بر همین اساس یک نظام قدرتمند تربیتی و باورپذیر می‌تواند کمک شایانی به زمینه‌سازی جامعه و تربیت نیروی کارآمد داشته باشد. بر همین اساس رهبری معظم توجه خاصی به این نظام داشته و آن را اولویت اصلی یک جامعه تلقی می‌نماید و به مسئولان تربیتی این‌چنین متذکر می‌شوند : «  مراقب باشید! جورى با مسائل گوناگون آموزش و پرورش برخورد بشود که مسئله‌ى مدیر هر بخش از این دستگاه عظیم و عریض و طویل، مسئله‌ى «آموزش» و «پرورش» باشد؛ تربیت انسان باشد، تربیت نیروى انقلاب باشد. .. برادران، خواهران، عزیزان! من همین‌جا عرض بکنم: اینکه ما تکیه می‌کنیم بر روى نیروهاى انقلابى و نیروهاى متدین، به خاطر این است که ما راه طولانى در پیش داریم. »(۳) این تعبیر و بیان به‌طور کامل نقش و اهمیت دستگاه تربیتی و آموزشی کشور را نشان می‌دهد و مشخص می‌کند جایگاه چنین نهاد بزرگ و عظیمی می‌تواند به سهولت راه طولانی و آینده‌ی نظام اسلامی کمک کند. راهی که نگاه بسیاری از کشورهای دنیا به‌ویژه مستضعفین جهان معطوف آن است و به‌دقت، به رفتار آن نگاه می‌نماید. لذا رفتارهایی تحقیرآمیز با  جوانان، عدم توجه به ظرفیت‌های آنان، عدم پذیرش دستاوردهای آن و غرب‌زدگی اهانت‌آمیز (۴) می‌تواند آفت‌های مسیر راه تربیت و کادر سازی باشد.

ج ) دانشجو

مهم‌ترین بخشی که باید به آن توجه داشت دانشجوها است. افرادی که آینده‌ی کشور منتظر آنان است و نهادهای برساخته‌ی انقلاب اسلامی جهت دستیابی اهداف خود نیازمند فعالیت آنان هست. درواقع جوانان نقش کلیدی در آینده‌ی هر کشوری بازی می‌کنند و این جوانان هستند که می‌توانند با تلاش و عزم خود کشور را از مسائل و حوادث گوناگون نجات دهد. لذا در نظام اسلامی ایران، جوانی مورد تأکید رهبری معظم انقلاب است که شاخصه‌های ذیل در او برجسته باشد :

  1. مؤمن

مهم‌ترین تأکید رهبری معظم انقلاب، ایمان همراه با بصیرت و شناخت است. ایمانی که صورت کسب آن و تلاش برای ارتقای آن می‌تواند گره‌گشای بسیاری از مشکلات باشد. مشکلاتی همچون یأس، سرشکستگی، عدم تلاش مجاهدان و درنهایت ضعف درونی و فروپاشی را به دنبال خواهد داشت و در برابر هر نوع اغواگرایی دشمنان و منافقان توانایی ایستادگی را از دست خواهد داد. لذا داشتن روحیه‌ی ایمان و تقوای می‌تواند بسیاری از معادلات آینده‌ی یک جوان انقلابی را تأمین نماید.(۵)

  1. انقلابی گری و تلاش مجاهدان

یکی از خصلت‌های بسیار حائز اهمیت انقلاب اسلامی، روحیه‌ی تلاش مجاهدان و خستگی‌ناپذیری است. روحیه‌ای که به‌شدت در دستیابی به برنامه‌های مطروحه‌ی یک نظام می‌تواند مهم و جدی تلقی گردد و منجر به حل مشکلات و عقب‌ماندگی‌های چند دهه‌ی ایران باشد.

  1. هوشیاری و عدم ورود به حاشیه

یکی دیگر از خصائل مهم جوان مؤمن انقلابی عدم ورود به حواشی و بازی‌های سیاست زدگان و درگیری جناح‌های مختلف است. جناح‌هایی که منافع شخصی‌شان بیش از منافع ملی و انقلاب برایشان اهمیت دارد و توجه به آن می‌تواند مسیر اصلی  و رو به قله‌ی انقلاب اسلامی را منحرف سازد.  درواقع جوان هوشیار و بصیرت آفرین می‌توان ضمن حفظ انسجام درونی و جلوگیری از انحراف اساسی در جامعه به آگاه‌سازی ملت و امت کمک نموده و موانع پیش روی انقلاب را بردارد . جوانی که آینده‌ی نظام بر عهده‌ی او است و با تلاش و دقت در مسائل اطراف خود همراه باروحیه‌ی مطالبه گری می‌تواند حیات سیاسی انقلاب اسلامی را مستحکم نماید.

اما آنچه که باید به‌عنوان نتیجه‌گیری بیان داشت، تعریف دقیق جوان مؤمن انقلابی است. جوانی که میراث دار مردانی است که با خون خود راه رسیدن به اهداف انقلاب را مستحکم نمودند و سرمایه‌ی مهم و حساس انقلاب را در آینده‌ی نزدیک بر دوش این جوانان گذشته‌اند. جوانانی که روحیه‌ی مسئولیت‌پذیر و دغدغه مند از بارزترین خصوصیاتشان می‌باشد و هدایت جامعه‌ی انقلابی مسلمان ایران بر عهده‌ی آنان خواهد بود. به تعبیر دیگر داشتن چنین ظرفیت عظیم و شگرفی هر کشوری را در برابر هر نوع بلایی مصون نموده و با توکل و طلب نصرت از خدای متعال، جامعه را به قله‌ی سعادت و افتخار اصلی خود نائل می‌نماید. لذا توجه داشتن به چنین موضوعی می‌تواند بسیاری از مشکلات و مسائل گوناگون یک کشور را حل نموده و پیچیده‌ترین گره‌ها و موانع سر راه سعادت و افتخارآفرینی هر ملتی را مرتفع سازد. موانعی که با اغواگری دشمنان انقلاب اسلامی با تمامی قدرت در برابر مسیر سعادت قرار داده‌شده و با تلاش مجدانه و انقلابی همراه با هوشمندی متعهدانه  می‌تواند دستاوردی بزرگ را به ارمغان آورد.

۱)     پایگاه اطلاع‌رسانی رهبری معظم انقلاب : ۰۶/۰۵/۱۳۹۲

۲)     پایگاه اطلاع‌رسانی رهبری معظم انقلاب : ۰۶/۰۵/۱۳۹۲

۳)     پایگاه اطلاع‌رسانی رهبری معظم انقلاب : ۱۷/۱۲/۱۳۹۳

۴)     پایگاه اطلاع‌رسانی رهبری معظم انقلاب : ۱۱/۰۴/۱۳۹۳

۵)     برگرفته از بیانات رهبری معظم انقلاب در ۱۴/۰۳/۱۳۸۹ و ۰۴/۰۴/۱۳۹۱ و ۱۵/۱۲/۱۳۹۲