حصون الهی
223 بازدید
تاریخ ارائه : 8/18/2014 8:25:00 AM
موضوع: علوم سیاسی

جامعه پذيري ديني، تمسك به روش‌های الهي در اداره جامعه و نيز اجراي اين روش‌ها از سوي حاكمان و مردم به عنوان ركن اساسي يك امت، آرزوي همه انبیای الهي و هدف اصلي آنان در بعثت بوده است . اين جامعه پذيري زماني شكل می‌گیرد كه جهالت در جامعه كاهش يابد و از بين رود و در برابر او انديشه الهي و تفكر رشد كند. تفكري كه بايستي همراه با باور پذيري ديني، تعقل، كسب ايدئولوژي اسلامي، حفظ روحيه اطاعت پذيري و بندگي در برابر امر الهي و... باشد . قرآن كريم در راستاي اين وظيفه الهي نازل شد و هدف خود را تربيت انسان می‌داند و براي همين است بزرگان و انديشمندان از قرآن به عنوان يك كتاب علمي به ما هو علمي تنها نام نمی‌برند. بلكه آن را كتابي می‌دانند كه تک تك كلماتش براي هدايت و تربيت انسان نازل گرديده است و استفاده از علوم مختلف فقط براي بيدار كردن انسان از خواب غفلت بوده تا انسان را به سرانجام اصلي برساند.

جهان بيني قرآني برگرفته از فطرت انساني است كه به دنبال خداي متعال می‌گردد و در آن خدا به عنوان خالق و رب تجلي می‌نماید . خالقي كه با نگاه به مخلوقت می‌توان خالقيت آن را انتزاع كرد و با نگاه به هدف آفرينش و تشكيل نظام هدايتي الهي به ربوبيتش پي برده می‌شود . بر همین اساس است كه فهم قران و توجه به آيات بسيار فراوان تعقل و تدبر در مخلوقات و مفاهيم الهي خود سبب خردمندي انسان می‌گردد  و انسان را از خواب جهالت بيدار می‌نماید .

بررسي آرا و انديشه هاي قرآني نشان دهنده عميق بودن اين كلام الهي براي همه نسل‌ها و همه زمان‌ها است . به تعبير ديگر قرآن كتابي است براي همه نسل‌های بشر با تمام عقول و دانش الهي، دعوت به همانند آوري يكي از دلايل اين گفتار است . اما نكته پردازش شده در اين نوشتار در مورد قرآن اندیشه‌ی سياسي و باور هاي اجتماعی‌ای است كه از سوي قرآن به انسان صادر می‌شود . انديشه اي كه به تعبير رهبر معظم انقلاب سبب صيانت انسان در برابر خيانت به خدا متعال خواهد شد . در همين راستا نكات ذيل را می‌توان از قسمت‌های مختلف قرآن احصا نمود و دريافت كه قرآن حصون الهي و سد محافظ الهي در برابر خيانت به ربوبيت و رستگاري است .

الف‌) قرآن دستورالعمل جامعه تشكيل حكومت و اطاعت از فرامين الهي

آيات مختلف قرآن كريم، حكومت را فقط مخصوص ذات باري تعالي می‌داند و حق تسلطي نسبت به انسان ديگر از سوي انساني قائل نيست . انديشه سياسي قرآن و به تبع آن انديشه سياسي اسلام، آزادي و را مخصوص همه انسان‌ها دانسته و تسلط بر ديگري بدون اذن الهي را مردود می‌داند . خداوند در آيه «وَماخَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ إِلَّا لِیعْبُدُونِ» (1) به طور مشخص بندگي و تسلط ديگران بر انسان را بر نمی‌تابد و حتي خلقت انسان را به اين امر مصروف و معطوف نموده است . در قرآن هدايت و بندگي صرفاً به حكم خداست (2)  و اوست كه جانشين براي خود در زمين قرار داده است و انسان‌ها را در نزاع و اختلاف به آنان ارجاع داده و احكام خويش را از زبان آنان بيان نموده است . خداي متعال در اين باره در قرآن كريم فرموده است : « يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيْرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا »(3) تمسك به اين بخش از اندیشه‌ی الهي قرآن انسان را از كج روي محفوظ می‌نماید و سبب می‌گردد در انديشه سياسي، حكومت داري و بسياري از مسائل اجتماعي گمراهي براي انسان ايجاد نشود و هدف اصلي يعني بندگي به عرصه‌ی ظهور برسد .

ب) وعده و نصرت الهي

در انديشه قرآن وعده الهي و تخلف نكردن خداوند حكيم از اين وعده در بسياري از آيات قرآن كريم کاملاً مشهود است . اين تكرار و تاكيد از سوي قرآن براي يادآوري و افزايش خودباوري درون ديني مسلمين می‌باشد .خودباوري كه سختی‌ها را براي انسان آسان می‌نماید و شرح صدري به انسان عطا می‌کند كه در برابر تمامي مشكلات استحكام دروني خود را افزايش دهد . در اين بيان رهبر معظم انقلاب در اين زمينه می‌فرماید :

« نظام اسلامى و جامعه‌ى اسلامى با انس روزافزون با قرآن استحکام درونى پیدا می‌کند؛ و استحکام درونى آن چیزى است که جوامع را در راه‌هاى مطلوب خودشان و به سوی مطلوب‌های خودشان قادر می‌سازد و قدرت برخورد با چالش‌ها به جوامع می‌دهد. باید در درون مستحکم بود؛ این استحکام درونى به برکت انس با قرآن حاصل می‌شود. انس با قرآن ایمان را تقویت می‌کند، توکّل به خدا را زیاد می‌کند، اعتماد به وعده‌ى الهى را زیاد می‌کند، ترس و خوف از مشکلات مادّى را در انسان کم می‌کند، انسان‌ها را تقویّت روحى می‌کند، اعتماد به نفس می‌دهد، راه‌هاى تقرّب به خدا را براى انسان روشن می‌کند. فواید و منافع انس با قرآن در این بخش این‌ها است.‌» (4)اين برداشت دقیقاً ماحصل آيات اين بخش است كه وعده الهي را تذكر می‌دهد . بررسي تاريخي سيره مسلمين به ويژه سيره رسول الله در صدر اسلام مويد اين گفتار است . نصرت الهي در حفاظت از جان رسول الله، دفع فتنه هاي مختلف، دفع تحریم‌های اقتصادي و معنوي، دفع موانع حساس امنيتي عصر رسول الله ( نصرت در پيروزي بر كفار و منافقين‌‌) و... بخشي از اين وعده هاي الهي بوده است كه بسياري از آگاهان به آن اعتراف می‌نمایند . اعترافي كه در نظام مقدس اسلامي پس از گذشت سي و پنج سال از آن بارها از سوي همه جريانات به آن اشاره شده است .

ج) هدايت گري نفساني قرآن

توجه بزرگان و پيشگامان هدايت ( ائمه و صحابه‌ی جلیل‌القدر رسول الله ) به قرآن جاي بسي تأمل دارد . احادیث فراوان انس با اين كتاب الهي، توجه به مفاهيم و ارزش‌های نهاد قرآن، توجه به فنون مختلف و حصول اين فنون همه و همه بخشي از ارزش‌های بسيار بالاي اين كتاب الهي است . كتابي كه انس گيري انسان با آن می‌تواند لطافت خاصي را به او عطا كند . اين انس و همدلي با قرآن آثاری همچون آرامش و طمأنینه،  انبساط در نيايش، افزايش رزق و مغفرت، كاهش دردهاي روحي و جسماني، افزايش خودباوري و تعبد، كاهش موانع سعادت همانند زدودن جهالت و بي بصيرتي و... را به همراه دارد . بر همين اساس بارها و بارها تاكيد بر قرائت قرآن صورت پذيرفته است و خداي متعالي در اين زمينه می‌فرماید : «لَقَد مَنَّ اللّهُ عَلَی المُؤمِنینَ اِذ بَعَثَ فیهِم رَسولاً مِن اَنفُسِهِم یَتلوا عَلَیهِم ءایتِهِ». (5) بياني كه کاملاً روشن می‌سازد يكي از وظايف و اهداف رسول الله نيز تلاوت قرآن براي مردم بوده است . لذا تلاوت و پرداختن به قرآن بسيار قابل اهميت و سفارش شده است .(6)

بررسي نكات فوق بخشي از اندیشه‌ی الهي قرآن است كه براي اين نوشتار برگزيده شده است . انديشه اي كه بايد سال‌ها و سال‌ها در آن غوص رفت تا شايد بتوان فهم دقيق و درست‌تری نسبت به آن پيدا نمود . فهمي كه چالش‌های شخصيتي و اجتماعي انسان را رفع و عمق تعبد و بندگي را ازايش می‌دهد و جهالت را می‌زداید .

1)     ذاريات : 56

2)     لاحكم الا لله

3)     نساء : 59

4)     پايگاه اطلاع رساني آيت الله خامنه اي، 8 / 4 / 93

5)     آيات 1 تا 8 سوره مزمل

نويسنده : امير مسروري